İçindekiler

•  Bipolar Bozukluk ve Manik Dönem Nedir?
•  En Sık Görülen Bipolar Manik Belirtileri Nelerdir?
•  Duygusal ve Psikolojik Göstergeler
•  Davranışsal ve Fiziksel Değişimler
• Örnek Bir Manik Atak Senaryosu
• Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
• Sonuç

Bipolar Bozukluk ve Manik Dönem Nedir?

En Sık Görülen Bipolar Manik Belirtileri Nelerdir?

Duygusal ve Psikolojik Göstergeler

Davranışsal ve Fiziksel Değişimler

Örnek Bir Manik Atak Senaryosu

Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?

Sonuç

Bipolar Manik Belirtileri yazısı ilk önce Psikoloji&Sağlık&Bilgi üzerinde ortaya çıktı.

Sürekli yorgun hissetmek, günümüzün en yaygın şikayetlerinden biridir ve pek çok insan için hayat kalitesini düşüren kronik bir problem haline gelmiştir. Bu durum, sadece fiziksel bir bitkinlik değil, aynı zamanda zihinsel bir tükenmişlik hali olarak da kendini gösterebilir. Peki, yeterince uyuduğunuz halde sürekli bir yorgunluk hissi neden varlığını sürdürür ve bu durumla başa çıkmak için neler yapılabilir?

Sürekli Yorgun Hissetmek: Nedenleri ve Başa Çıkma Yolları

Sabahları yataktan kalkmakta zorlanıyor, gün içinde enerjiniz tükeniyor ve kendinizi daima bitkin mi hissediyorsunuz? Sürekli yorgun hissetmek, modern yaşamın bir yan etkisi gibi görünse de, aslında vücudunuzun ve zihninizin size gönderdiği önemli bir sinyal olabilir. Bu kalıcı halsizlik hali, basit bir uykusuzluktan ciddi bir sağlık sorununa kadar uzanan geniş bir yelpazede nedene sahip olabilir. Bu makalede, kronik yorgunluğun olası sebeplerini inceleyecek ve size yeniden enerji kazanmanız için pratik ve etkili stratejiler sunacağız.

Sürekli Yorgunluğun Yaygın Nedenleri Nelerdir?

Kronik yorgunluk hissi genellikle tek bir nedene bağlı değildir; çoğu zaman birkaç faktörün bir araya gelmesiyle oluşur. Yaşam tarzı alışkanlıklarınız, bu hissin en önemli tetikleyicileri arasındadır. Düzensiz ve kalitesiz uyku, yetersiz veya dengesiz beslenme, aşırı kafein tüketimi, yetersiz fiziksel aktivite veya tam tersi aşırı egzersiz, yorgunluğunuzun arkasındaki başlıca suçlular olabilir. Özellikle, uyku apnesi gibi farkında olunmayan uyku bozuklukları, gece boyunca vücudun dinlenememesine ve sabahları bitkin uyanmaya neden olur.

Psikolojik Faktörler: Zihnin Yükü

Sürekli bitkin hissetmek, çoğu zaman bedensel değil, zihinsel kaynaklıdır. Kronik stres, kaygı bozuklukları ve özellikle depresyon, enerji seviyelerini ciddi şekilde tüketen başlıca etmenlerdir. Depresyondaki bir beyin, sürekli bir alarm halindedir ve bu durum kişiyi fiziksel olarak da tüketir. Tükenmişlik sendromu ise, uzun süreli iş veya duygusal stres sonucu ortaya çıkan, enerji eksikliği ve kronik yorgunlukla karakterize bir durumdur. “Hiçbir şey yapmasam da yoruluyorum” diyorsanız, altında yatan neden psikolojik olabilir.

Fiziksel Sağlık Koşulları ve Yorgunluk İlişkisi

Bazı tıbbi durumlar, sürekli yorgun hissetmenin doğrudan sebebi olabilir. Bu nedenle, uzun süredir devam eden ve yaşam tarzı değişiklikleriyle düzelmeyen bir halsizlik durumunda bir doktora başvurmak çok önemlidir.

Yaygın Görülen Tıbbi Nedenler

• D vitamini ve B12 Vitamini Eksiklikleri: Bu vitaminler enerji metabolizmasında kritik rol oynar. Eksiklikleri, şiddetli halsizlik ve yorgunluk ile kendini gösterir.

• Anemi (Kansızlık): Demir eksikliğine bağlı anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamamasına ve buna bağlı olarak sürekli bir yorgunluk hissine neden olur.

• Tiroid Problemleri: Hipotiroidi (tiroid bezinin yavaş çalışması), metabolizmayı yavaşlatarak yorgunluk, halsizlik ve uyku hali yaratır.

• Gizli Enfeksiyonlar ve Diğer Kronik Hastalıklar: İdrar yolu enfeksiyonları, bazı viral hastalıklar, diyabet, kalp ve böbrek hastalıkları gibi pek çok durumun ilk belirtilerinden biri aşırı yorgunluk olabilir.

Sürekli uykulu hissetmek ve enerjinizin olmaması, vücudunuzun size bir şeylerin yolunda gitmediğini anlatma biçimidir. Bu sinyali görmezden gelmek, altta yatan sorunun ilerlemesine yol açabilir.

Sürekli Yorgunlukla Başa Çıkma ve Enerjinizi Yeniden Kazanma Yolları

Peki, kendimi sürekli yorgun hissediyorum diyorsanız, ne yapmalısınız? İşe, yaşamınızda uygulayabileceğiniz küçük ama etkili değişikliklerle başlayabilirsiniz.

1. Uyku Hijyeninizi Gözden Geçirin

Kaliteli uyku, enerji depolarınızı yenilemenin en temel yoludur. Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya, yatak odanızı karanlık, serin ve sessiz tutmaya özen gösterin. Yatmadan en az bir saat önce ekranlardan (telefon, bilgisayar, TV) uzaklaşın. Uykuya dalamıyorsanız, yatakta dönüp durmak yerine kalkıp sakin bir şeyler yapın ve uykunuz gelince yatağa dönün.

2. Beslenme ve Hidrasyon

Kronik yorgunlukla mücadelede beslenme anahtardır. Düzenli öğünlerle kan şekerinizi dengede tutun. İşlenmiş gıdalar, şekerli atıştırmalıklar size anlık enerji verse de kısa süre sonra daha derin bir enerji düşüşüne sebep olur. Bunların yerine kompleks karbonhidratlar, kaliteli proteinler ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir beslenme düzeni benimseyin. Ayrıca, yeterli su içmemek de yorgunluğun bilinen bir nedenidir; gün boyu su tüketiminizi kontrol edin.

3. Stres Yönetimi ve Zihin Sağlığı

Eğer sürekli yorgun hissetmenin altında stres veya kaygı yatıyorsa, bunu yönetmek için teknikler geliştirmelisiniz. Nefes egzersizleri, meditasyon, yoga gibi uygulamalar zihinsel dinlenmeye yardımcı olur. Size keyif veren, sizi dinlendiren hobiler edinin. Sosyal bağlarınızı güçlü tutmak da psikolojik dayanıklılığınızı artıracak ve tükenmişlik hissini azaltacaktır.

4. Hareket Etmek: Paradoks Gibi Görünen Çözüm

Yorgunken egzersiz yapmak zor gelebilir, ancak düzenli ve orta şiddette fiziksel aktivite (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme) aslında vücudunuzun enerji üretim kapasitesini artırır, stresi azaltır ve uyku kalitenizi iyileştirir. Hareketsiz bir yaşam, sürekli bitkin hissetme döngüsünü besler. Günde sadece 30 dakikalık bir yürüyüşle bile büyük bir fark yaratabilirsiniz.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Yaşam tarzınızda yaptığınız olumlu değişikliklere rağmen sürekli yorgunluk hissi devam ediyorsa, bu durum üç aydan uzun sürdüyse veya günlük işlerinizi aksatacak kadar şiddetliyse, mutlaka bir doktora (aile hekimi veya dahiliye uzmanı) başvurmalısınız. Doktorunuz, şikayetlerinizi dinleyerek gerekli kan testlerini (demir, vitamin düzeyleri, tiroid hormonları, tam kan sayımı vb.) isteyebilir ve altta yatan fiziksel bir sebep olup olmadığını araştırabilir.

Sonuç olarak, sürekli yorgun hissetmek kaçınılmaz bir kader değildir. Çoğu zaman, hayatınızdaki dengesizliklerin bir yansımasıdır. Uyku, beslenme, hareket ve stres yönetimi gibi temel taşları gözden geçirerek ve gerektiğinde tıbbi yardım alarak, bu kronik halsizlik halinden kurtulmak ve enerji dolu bir yaşama yeniden kavuşmak mümkündür. Unutmayın, dinlenmek sadece fiziksel değil, zihinsel bir ihtiyaçtır; kendinize bu izni vermekten çekinmeyin.

Not: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, profesyonel psikolojik yardımın yerine geçmez.

Sürekli Yorgun Hissetmek ve Halsizlik Psikolojik Nedenleri yazısı ilk önce Psikoloji&Sağlık&Bilgi üzerinde ortaya çıktı.

Unutkanlık, yeni yaşanan olayları veya geçmiş anıları hatırlamakta güçlük çekme durumudur. Beynin sürekli bir yenilenme ve uyum sürecinde olması, tekrarlanmayan bilgilerin zamanla silinmesine yol açar. Aslında unutmak, çevreye uyum sağlamak için gerekli ve doğal bir zihinsel süreçtir. Ancak bazı bilgileri diğerlerine göre çok daha hızlı veya sık unutmak, altında farklı faktörlerin yatabileceğine işaret eder. Unutkanlığın hem olumlu hem de olumsuz sonuçları bulunurken, ruh hali, stres seviyesi ve çevresel faktörler de bu durumu tetikleyebilir.

İçindekiler

• Unutkanlığın Temel Nedenleri Nelerdir?

• Unutkanlıkla Etkin Mücadele Yöntemleri

• Unutkanlığa İyi Gelen Doğal Çözümler

• Unutkanlık Hakkında En Çok Merak Edilenler

Unutkanlığın Temel Nedenleri Nelerdir?

Unutkanlık, hafızada kayıtlı bilgilere ulaşmanın geçici veya kalıcı olarak zorlaşması halidir. Yaygın sebepleri arasında uyku düzensizliği, dengesiz beslenme, vitamin eksiklikleri, bazı ilaçların yan etkileri ve yoğun stres yer alır. Aynı zamanda Alzheimer ve demans gibi nörolojik hastalıkların da önemli bir erken belirtisi olabilir.

Unutkanlığa yol açan başlıca faktörler şunlardır:

• Kalitesiz veya yetersiz uyku

• B12, D vitamini ve folik asit gibi vitamin eksiklikleri

• Beyin tümörü, enfeksiyon veya kan pıhtısı gibi sorunlar

• Kaza veya düşme sonucu oluşan kafa travmaları

• Alzheimer ve demans hastalıkları

• Yetersiz sıvı tüketimi (Dehidrasyon)

• Bazı ilaçların yan etkileri

• Aşırı alkol kullanımı

• Kronik stres ve kaygı bozuklukları

• Depresyon

• Tiroid bezinin düzensiz çalışması

Unutkanlığın 11 Önemli Nedeni ve Açıklamaları:

1. Tiroid Problemleri: Tiroid bezinin az ya da çok çalışması, uyku düzenini bozarak depresyon ve unutkanlığı tetikleyebilir. Özellikle hipotiroidi, hafıza sorunlarının sık görüldüğü bir durumdur.

2. Uykusuzluk: Yeterince dinlenememek, zihinsel yorgunluğa ve kaygıya sebep olarak hafıza fonksiyonlarını doğrudan olumsuz etkiler.

3. Vitamin Eksiklikleri: B12 vitamini ve folik asit eksikliği, sinir sistemi sağlığını bozarak geçici hafıza problemlerine ve unutkanlığa yol açabilir.

4. Yetersiz Sıvı Tüketimi: Hafif derecede susuz kalmak bile konsantrasyon güçlüğü ve kısa süreli hafıza kayıplarına neden olabilir. Uzun süreli dehidrasyon ise beyin hücrelerinde yapısal değişikliklere sebep olur.

5. İlaç Yan Etkileri: Bazı sakinleştiriciler, antidepresanlar ve tansiyon ilaçları, uyuşukluk ve sersemlik hissi yaratarak hafızayı zayıflatabilir.

6. Aşırı Alkol Tüketimi: Fazla alkol, bilgi işleme ve hafıza oluşturma süreçlerine zarar vererek unutkanlığa sebep olur.

7. Stres ve Kaygı: Sürekli stres altında olmak, dikkati ve öğrenme becerisini azaltarak yeni anıların oluşmasını engeller.

8. Depresyon: Üzüntü, hayattan zevk alamama ve isteksizlikle karakterize depresyon, dikkat dağınıklığı ve hafıza sorunlarına sıklıkla eşlik eder.

9. Yaşa Bağlı Değişimler: İlerleyen yaşla birlikte hafızanın işleyiş hızında doğal bir yavaşlama ve bazı unutkanlıklar görülebilir.

10. Kafa Travmaları: Düşme veya kaza sonrası oluşan beyin sarsıntıları, geçici veya kalıcı hafıza kayıplarına (travma sonrası amnezi) neden olabilir.

11. Beyin Hastalıkları: Beyin tümörleri, kanamalar veya enfeksiyonlar gibi ciddi rahatsızlıklar, hafıza kaybı ve odaklanma sorunları gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Unutkanlık her zaman bir hastalık değildir; günlük hayatın normal bir parçası olabilir. Ancak şiddetinin arttığı veya sıklaştığı durumlarda altta yatan nedenin teşhisi için bir nöroloji uzmanına başvurmak çok önemlidir.

Unutkanlık Nedenleri İle Etkin Mücadele Yöntemleri

Sık unutkanlık yaşayan bireyler, yaşam tarzlarında yapacakları düzenlemelerle bu durumu yönetebilirler. İşte unutkanlığı azaltmaya yardımcı olabilecek pratik öneriler:

• Günlük rutinler oluşturarak işlerinizi düzene koyun.

• Yeni bir hobi veya yetenek edinerek beyninizi canlı tutun.

• Yapılacaklar listeleri ve notlar kullanın.

• Kendinize küçük, gerçekçi hedefler belirleyin.

• Zihinsel egzersizlerin yanı sıra düzenli fiziksel aktivite yapın.

• Sosyal ilişkilerinize zaman ayırın, sevdiklerinizle vakit geçirin.

• Kaliteli ve yeterli sürede (ortalama 7-8 saat) uyuyun.

• Tansiyonunuzu düzenli olarak kontrol ettirin.

• Alkol tüketimini sınırlandırın.

• Depresyon belirtileri varsa mutlaka psikolojik destek alın.

• Meditasyon veya nefes egzersizleri gibi rahatlama tekniklerini deneyin.

Unutkanlığa İyi Gelen Doğal Çözümler

Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri, geçici unutkanlıklarla baş etmede önemli bir rol oynar. Hafızanızı desteklemek için bu doğal yöntemleri deneyebilirsiniz:

• Omega-3 Takviyesi: Balık, balık yağı veya omega-3 takviyeleri, beyin sağlığını destekler, stresi azaltır ve hafızayı güçlendirir.

• Kaliteli Uyku Düzeni: Uyku, hatıraların kalıcı hale gelmesi için kritik bir süreçtir. Düzenli ve yeterli uyku, bellek performansını belirgin şekilde artırır.

• Zihin Egzersizleri: Bulmaca, satranç, kelime oyunları veya yeni bir dil öğrenmek gibi aktiviteler beyin fonksiyonlarını geliştirir.

• B ve D Vitaminleri: B12 vitamini (kırmızı et, yumurta, süt) ve D vitamini (yağlı balıklar, güneş) eksiklikleri unutkanlığa neden olabilir. Eksiklik durumunda doktor kontrolünde takviye alın.

• Ceviz Tüketimi: Omega-3 ve polifenoller açısından zengin ceviz, beyin hücrelerini oksidatif stresten koruyarak bilişsel sağlığı destekler.

• Şeker ve Rafine Karbonhidratları Azaltın: Fazla şeker ve beyaz unlu gıdalar, hafızanın zayıflamasına ve bilişsel gerilemeye zemin hazırlayabilir.

• Anti-inflamatuar Beslenme: Yaban mersini, yeşil yapraklı sebzeler, zerdeçal ve yeşil çay gibi iltihap önleyici gıdalar, beyin sağlığını korur.

• Zerdeçal: İçerdiği kurkumin sayesinde güçlü bir antioksidan olan zerdeçal, hafızayı güçlendirici ve bilişsel gerilemeyi yavaşlatıcı etkiler gösterebilir.

• Kakao: Flavonoid içeriği yüksek olan kakao (tercihen bitter çikolata), beyin kan akışını ve nöron büyümesini destekleyerek hafızaya olumlu katkı sağlar.

Unutkanlık Nedenleri Hakkında En Çok Merak Edilenler

Aşırı unutkanlık neyin belirtisi olabilir?
Aşırı ve ilerleyici unutkanlık, vitamin eksiklikleri, tiroid problemleri veya hormonal dengesizliklerden kaynaklanabilir. İleri yaşlarda ise Alzheimer ve demans gibi nörodejeneratif hastalıkların erken belirtisi olarak ortaya çıkabilir. Sürekli ve hayatı etkileyen unutkanlık durumunda mutlaka uzmana danışılmalıdır.

Unutkanlık için hangi doktora gidilir?
Unutkanlık şikayeti için başvurulacak ilk tıbbi birim Nöroloji (Beyin ve Sinir Hastalıkları) polikliniğidir. Doktor gerekli gördüğü takdirde psikiyatri, endokrinoloji gibi diğer bölümlere de yönlendirme yapabilir.

Kaynak: https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/unutkanlik

Not: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, profesyonel psikolojik yardımın yerine geçmez.

Unutkanlık Nedenleri yazısı ilk önce Psikoloji&Sağlık&Bilgi üzerinde ortaya çıktı.

Kötü Düşüncelerden Kurtulmak yazısı ilk önce Psikoloji&Sağlık&Bilgi üzerinde ortaya çıktı.

Topuk Kanı Aldırmanın Zararları

Topuk kanı, yeni doğan çocukların topuğunu sıkıp iğne batırarak alınan kana denir. Bu uygulama doğan her çocuğa uygulanır. Lakin velinin imzasını almadan uygulanması yasaktır. Çocuğun topuk kanı alındıktan sonra kan, teste gönderilir ve genetik ya da bağışıklıkla ilgili bir sorun var mı bakılır. Bakıldıktan sonra eğer bir sorun var ise ona göre ilaç tedavisi ya da diyet tedavisi uygulanır. Şimdi bu süreçle ilgili benim aklıma birçok soru takıldı. Bu soruları yazacağım. Ardından cevaplarına geçeceğim.

1. Topuk Kanı Aldırmak Çocuğa Zarar Verir Mi? Veriyorsa Ne Tür Zararlar Verir?
2. Yeni Doğan Çocuktan Kan Neden Alınır? Alınmazsa Ne Olur?
3. Alternatif Bir Yöntem Var Mıdır? Varsa Nedir?
4. Hastalık Tespit Edilmezse ve Anne Sütüyle Beslenip Sağlıklı Beslenirse Bu Yetmez Mi?
5. Topuk Kanı Neden Bu Kadar Tartışmalı Bir Konu?
6. Kan Aldırılmasını Kabul Etmezsek Hukuki Olarak Bir Sorun Olur Mu? Hukuki Haklarımız Nelerdir?

Şimdi Tüm Bu Soruların Cevabına Geçelim.

Topuk Kanı Aldırmak Çocuğa Zarar Verir Mi?

Vereceğimiz her cevabı bilimsel bir kanıta dayandırmak istiyoruz. Çünkü gerçekleri görebilmek için bilimsel argümanlara ihtiyacımız var. Topuk kanı aldırmak çocuk için tamamen zararsız bir uygulama değil.

1-Doğal olarak en yaygın etki, bebeğin kısa süreli ağrı duymasıdır. Yapılan çalışmalar, acının hafif ve geçici olduğunu, çoğu durumda dakikalar içinde geçtiğini göstermektedir.

Kaynak: Carbajal R, et al. (1999). “Pain in neonates: assessment and non-pharmacologic management.” Archives de Pédiatrie

2-Uygulama uygun hijyen kurallarına göre yapılmazsa, lokal (bölgesel) enfeksiyon riski olabilir. Bu risk oranını araştırdığımda bu oranın 10.000 de 1 ila 3 arası bilinmektedir. Yani, her 10 bin çocuğun 3’ü bu uygulamadan sonra enfeksiyon kapabilmektedir.

Kaynak: American Academy of Pediatrics (AAP), 2006

3- Topukta geçici morarma, kızarıklık ya da hafif şişlik olabilir. Bu belirtilerin genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçtiği söyleniyor.

4- Nadir de olsa, bazı durumlarda yanlış pozitif ya da yanlış negatif sonuçlar olabilir. Bu durum ebeveynlerde gereksiz kaygıya neden olabilir. Ancak pozitif çıkan testler mutlaka doğrulama testleriyle teyit edilir.

Kaynak: Loeber JG. (2007). “Newborn screening in Europe; the situation in 2004.” Journal of Inherited Metabolic Disease

5- Topuk kanı alınırken çocuğun topuğunda sinir zedelenmesi olabilir. Bu düşük bir ihtimal de olsa bu riski de yazmak istiyorum. Topuk bölgesi, sinirlerin seyrek olduğu bir alan. Kan alma işlemi genellikle topuğun lateral (yan) veya medial (iç) kısmından, yüzeysel olarak yapılıyor. Sinirler genellikle daha derinde bulunuyor. Lakin yanlışlıkla fazla bastırılırsa ya da acemi bir hemşireye denk gelirse sinir hasarı oluşabilir. Bu konuda çok sayıda vaka raporu veya istatistiksel çalışma bulunmasa da, sadece birkaç vaka literatürde bildirilmiş. Tahmini risk: 100.000 bebekte 1. Hangi bölgeye ait sinir zedelenir ise o bölge zarar görebilir. Örneğin, cinsel işlevi sağlayan bir sinir zarar görürse topukta, o zaman cinsel işlevi etkileyebilir, şeklinde görüşler bulunuyor.

Kaynak: Weiss MG et al. (2003), “Nerve injury due to heel stick in neonates: a rare complication.”

6- Bazı görüşlere göre bebeklerden alınan bu kan, Amerika tarafından gen kopyalama amacıyla yapılmaktadır. Bu görüşü destekleyen haberleri araştırdım. Lakin tam olarak doğrulayan ve ispatlayan bir haber bulamadım. Lakin şu bilgiye ulaşabildim; Amerika, Kanada gibi ülkelerde gen ile ilgili ya da kanlarla ilgili yapılan deneylerde anonim olarak insanlardan alınan kanlar deneylerde kullanılabiliyormuş. Bu deneylerde kullanılan kanların sahibinin de onam formunu doldurması sebebiyle kanı kullanılabiliyormuş. Örneğin, kan vermeye gittiniz ve size bir form imzalattılar. Siz formu okumadan imzaladıysanız, o formda “kanımın deneylerde kullanılmasına onay veriyorum” gibi bir ibare olabilir. Bu ibareye imza atanların kanları yurtiçi ve yurtdışı araştırmalarda kullanılabilmekteymiş. Dolayısıyla gen kopyalama varsa bile buna delil getiremiyoruz. Sadece şüphede kalıyor. Şüpheyi destekleyen bazı bulgular olsa da tam net bir bilgi sunamıyorum.

Zararları kısmı bittiğine göre diğer sorulara geçiyorum

Yeni Doğan Çocuktan Kan Neden Alınır? Alınmazsa Ne Olur?

Bebek henüz belirti göstermeden önce, bazı ciddi ama (sözde) tedavi edilebilir hastalıkları tespit etmek amacıyla yapılır. Bu hastalıklar zamanında fark edilmezse: zihinsel gelişim geriliği, büyüme sorunları, görme/kulak problemleri gibi hastalıkların tespiti için topuk kanı alınmaktadır. Bu hastalıklar;

Kısaca, bu hastalıkların teşhisi için topuk kanı alınıyor. Alınmazsa bu hastalıklar daha da kötüye gidebilir ve fark edilmeyebilir.

Topuk Kanı Yerine Alternatif Bir Yöntem Var Mıdır?

Bildiğiniz gibi topuktan kan alınma sebebi hastalık teşhisi için yapılıyor. Hastalık teşhisi için neden koldan alınmıyor? ya da neden idrardan bu test yapılmıyor? soruları aklıma geldi.

İlk olarak kanın koldan alınmama sebebi, yeni doğan bebeklerde damar kalınlığının çok ince oluyor ve bundan kaynaklı birden fazla iğne batırılmak zorunda kalınabiliyor. Birden fazla kez iğne batırmak enfeksiyon riskini artırabilir ve çocuktaki stresi daha da artırabilir. Bundan dolayı koldan almak yerine topuktan almak daha mantıklı gibi görünüyor.

Lakin asıl soru, neden idrardan test yapılmıyor? Bunun birkaç nedeni var ama benim görüşüme göre geçerli sebepler değil. Birinci sebep, idrarın kan testine göre daha düşük oranda hastalık teşhisini çıkarması. Yani kan testinde hastalığın teşhisi daha kesin sonuçlar veriyormuş. Ben de merak ederek yüzde kaç ihtimalle kesin sonuç verdiğine baktım. Kan testi yapıldığında eğer bir hastalık varsa %99 oranında o hastalık teşhis edilebiliyormuş. Sapma payı %1 yani. İdrarda ise sapma payı %1.5-2 arası. Yani ortalama %98 oranında hastalığın teşhisi idrar ile de yapılabiliyor. Peki, bu kadar küçük bir fark varsa, neden idrar tercih edilmiyor? Çünkü kimse uğraşmak istemiyor ve resmi prosedüre bu yöntem işlenmediği için devlet hastanesinde yeni doğan çocuklara sadece topuk kanı testi hizmeti veriliyor. Bu durumda siz derseniz ki, “ben topuk kanı aldırmak istemiyorum, idrar alınsın” kimse size yardımcı olmaz çünkü idrarla test yapılabildiğine dair bilgileri dahi yok. Herkesi genellemek istemem tabi ki ama hastanede alışılagelmiş uygulamaların dışında bir şey duyduklarında hemen yanlış bir uygulama gibi düşünebiliyorlar.

Peki, ne yapmalı? Tabii ki, karar sizlerin lakin ben görüşümü size ileteyim. Şimdi bir düşünün, kan ile test yaptırdığınızda hastalık %99 ihtimalle teşhis edilebiliyor, idrarla ise %98. Lakin kan alınırken sinir zedelenmesi, enfeksiyon riski, çocuğun strese girmesi vb. zarar ihtimallerini göz önüne aldığımızda idrar testi daha mantıklı geliyor. Çünkü idrar testinde hiç bir risk yok. Belki idrarın çıkmasını beklemek biraz zaman alabilir ama çocuklara özel idrar torbaları bulunuyor. Çocuğun idrar bölgesine yerleştirildiğinde idrarını oraya yapar ve o idrar teste gönderilebilir. Biraz daha uzun bir yol olsa da en sağlıklı yol, bu gibi görünüyor.

Topuk Kanı Aldırmadan Çocuğu Sağlıklı Beslemek Yetmez Mi?

Topuk Kanı Aldırmanın Zararları kısmından hep bahseder gibi görünmek de istemiyorum. Çünkü, teşhis de önemli bir kısım. Teşhis yapılmadan da yol alınabilir mi? Belki yol alınabilir ama riskli bir yol gibi görünüyor. Şu şekilde bir düşünce oluşmuştu bende “ne de olsa anne sütü içecek ilk 6 ay, başka bir şey yiyip içmeyecek, daha sağlıklı ne olabilir ki?” Bu düşünceden sonra araştırdım ki, eğer PKU (Fenilketonüri) hastalığı varsa anne sütü bile içmeden direkt diyet listesine uygun beslenmesi gerekmekteymiş. Türkiye’de bu hastalık çok yaygın olduğundan dolayı bu düşünce çok sağlıklı gelmedi. Yani, çocuğa önce test yaptırmanın daha mantıklı olduğunu düşünüyorum.

Topuk Kanı Neden Bu Kadar Tartışmalı Bir Konu?

Bu kadar tartışılma sebebi, insanların bilimsel dayanaksız konuşması ve sadece paranoyak fikirlerle tartışıyor olmaları. Biri gen kopyalaması şüphesiyle, biri enfeksiyon riskiyle, biri doğum travması oluşturması ihtimaliyle ilgili konuşuyor lakin ortada dayanak olmadan konuşma neticesinde insanlar ayrışıyor. İki taraf için de net bir eleştiri yapamıyorum. Bu bireysel bir tercihtir. Herkes kendi çocuğunun iyiliğin düşünür. Ona göre iyi olan yol bu, bana göre budur. Bu gayet doğal. Barış içinde fikirlerimizi paylaşmalıyız.

Kan Aldırılmasını Kabul Etmezsek Ne Olur

Bebekten topuk kanı alınmasını kabul etmezseniz hastane çalışanları size psikolojik baskı yaparak kağıda imza atmanızı istiyorlar. Kağıda imza atmayınca “hastaneden çıkamazsınız, sizi dava edeceğiz” vb. tarzda cümleler kullanmaya başlıyorlar. Hukuki olarak asla bu cümleleri kullanmaya hakları yok. Ama maalesef yeni doğum yapmış aileyi strese sokarak tedavi yöntemlerini dayatmaya çalışıyorlar. İdrar testi yok, koldan kan alma ihtimali yok. O halde bana ekstra seçenek sunmuyorsan, çocuğuma bir şey olmayacağına dair garanti belgesi ver ki, öyle izin vereyim diye düşünüyorum. Ama herhangi bir garanti de vermiyorlar. Hukuki olarak anne baba ne derse o olur. Çocuğun velayet hakkı anne babadadır. Doktorlar bu tür baskıları yapana kadar idrarını alsalardı, hem ailelerin morali bozulmaz hem de aralar gerilmezdi.

Kısacası, hukuki olarak hakkınız var. İster tedavi olun, ister tedaviyi reddedin. Kimse size baskı yapamaz. Yapan olursa polisi arayın ya da sizi tehdit eden, zorbalayan sağlık çalışanlarını video kaydına alın. Hastane veya sağlık kuruluşları kamuya açık alanlardır. Burada ses ve görüntü kaydı almak genelde özel hayatın gizliliği kapsamına girmez. Sağlık çalışanı size hakaret ederse, bu zaten suçtur (TCK m.125). Bunu ispatlamak için delil toplama hakkınız vardır. Normal şartlarda bir kişiyi izinsiz kayda almak hukuka aykırıdır. Fakat Yargıtay içtihatlarına göre: hakaret, tehdit, şantaj gibi suçların işlendiği anda kayıt yapılırsa ve bu kayıt sadece suçun ispatı amacıyla kullanılırsa, hukuka uygun delil sayılabilir.

Topuk Kanı Aldırmanın Zararları yazısı ilk önce Psikoloji&Sağlık&Bilgi üzerinde ortaya çıktı.